Posted September 21st 2026
Cysylltiad rhwng salwch meddwl difrifol a marwolaeth gynharach
Mae ystadegau cyfartalog yn dangos bod pobl â salwch meddwl difrifol (SMI) yn marw’n gynharach oherwydd afiechydon corfforol y gellir eu hatal fel clefyd cardiofasgwlaidd a diabetes. Fodd bynnag, gellir lleihau’r anghydraddoldebau hyn yn sylweddol trwy weithgarwch corfforol.
Dyna pam y dechreuodd ymchwilwyr o Ganolfan ar gyfer Iechyd Meddwl a Chymdeithas Prifysgol Bangor ddau brosiect:
- Prosiect Cefnogi Gweithgarwch Corfforol drwy Gydgynhyrchu / Physical Activity through Co-Production (SPACES) – yn canolbwyntio ar wella iechyd corfforol a lles pobl sy’n byw gyda salwch meddwl difrifol drwy ymyriadau gweithgarwch corfforol a gyflwynir yn y GIG.
- MANNAU Cymunedol / Community SPACES (Co-SPACES) – er mwyn gwella cyfranogiad mewn gweithgareddau corfforol yn y gymuned ar gyfer pobl â salwch meddwl difrifol.
Cynyddu gweithgarwch corfforol i bobl sy’n byw gyda salwch meddwl difrifol
Mae’r prosiectau cysylltiedig hyn yn gweithio ochr yn ochr â dros 500 o bobl sydd â phrofiad byw o salwch meddwl difrifol i ddeall yn well y rhwystrau a all wneud cadw’n heini’n anodd, ac i ddatblygu dulliau ymarferol a chynhwysol.
Er enghraifft, mae SPACES wedi cyd-gynhyrchu ymyriad gweithgarwch corfforol y gellir ei ddarparu yn y GIG ac mae Co-SPACES wedi creu adnoddau i gefnogi darparwyr gweithgarwch corfforol yn y gymuned i gynnwys pobl sy’n byw gyda salwch meddwl difrifol yn eu darpariaeth.
Mae SPACES a Co-SPACES yn cael eu harwain gan yr Uwch-gymrawd Ymchwil, Dr Emily Peckham.
Meddai Dr Peckham:
“Drwy ddod â phobl â phrofiad byw, ymchwilwyr a phartneriaid cymunedol at ei gilydd, nod SPACES yw creu cyfleoedd parhaol i bobl fod yn fwy egnïol, gwella eu hiechyd a’u lles, a theimlo’n fwy cysylltiedig â’u cymunedau. ”
Trwy gyd-gynhyrchu, mae’r prosiectau wedi creu:
- taflen i helpu darparwyr cymunedol i ddeall sut beth yw i bobl â salwch meddwl difrifol gymryd rhan mewn gweithgarwch corfforol yn y gymuned, darparu profiad gwell, ac i weithwyr proffesiynol y GIG gysylltu â darparwyr cymunedol
- cyfres o fideos byr yn amlinellu safbwyntiau gan y rhai sydd â phrofiad byw o salwch meddwl difrifol, darparwyr cymunedol a gweithwyr proffesiynol y GIG
- ymyrraeth newydd yn y GIG i wella gweithgarwch corfforol pobl sy’n byw gyda salwch meddwl difrifol. Mae’n cael ei dreialu ar hyn o bryd.
Ychwanegodd yr Athro Jon Bisson, cyfarwyddwr NCMH:
“Yn NCMH, rydym yn ffodus i fod yn cynnwys ymchwilwyr o Brifysgolion Caerdydd, Bangor ac Abertawe. Ein cenhadaeth yw gwella iechyd meddwl a lles pobl, gan ganolbwyntio’n benodol ar bobl sy’n byw gyda salwch meddwl.
Mae gwaith Dr Emily Peckham yn enghraifft berffaith o sut y gall ymchwil wneud gwahaniaeth cadarnhaol i fywydau pobl. I gael rhagor o wybodaeth ac adnoddau, ewch i spacesproject.co.uk heddiw.”
Adnoddau
Cewch wybodaeth ddefnyddiol am ystod o gyflyrau meddyliol drwy lawrlwytho ein taflenni.
Darllenwch fwy am iechyd meddwl a gweithgarwch corfforol: